Siyasetin tıkandığı ve çözümün yargı koridorlarında arandığı o buhranlı dönemlerde, hukuki terimler ile siyasi algılar sıklıkla birbirine karışır. Cumhuriyet Halk Partisi’nin içinden geçtiği sarsıntılı süreçte, mahkemenin “tedbiren kayyum” olarak eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu’nu görevlendirmesi de tam olarak böyle bir algı karmaşası yaratmaktadır. Zihinlerdeki o büyük soru şudur: “Tedbiren atanan kayyum tam yetkili midir? Her şey eskiye mi döndü?”
Cevap, hukukun o soğuk ve net dilinde gizlidir: Hayır. Tedbiren atanan bir yönetim kayyumu hukuken asla tam yetkili değildir.
Bir siyasi lidere duyulan bağlılık veya onun tarihsel ağırlığı, mahkemenin çizdiği yasal sınırları genişletemez. Hukuk sistemimizde “kayyumluk”, bir kurumu baştan aşağı yeniden dizayn etme, keyfi tasfiyeler yapma veya kalıcı politikalar üretme makamı değildir. Tam aksine, bu makam bir “muhafaza ve sürdürme” mekanizmasıdır.
Mahkemenin “tedbiren” (geçici bir önlem olarak) atadığı yönetimin ana misyonu; tüzel kişiliği bir yönetim boşluğundan (organ eksikliğinden) kurtarmak, kurumsal işleyişin durmasını engellemek ve en kısa sürede kurumu güvenli bir şekilde asıl sahiplerine, yani “kurultay iradesine” teslim etmektir. Seçilmiş bir genel başkanın meşruiyeti ve hareket alanı ne kadar geniş, esnek ve siyasi ise; tedbiren atanmış bir kayyumun yetkileri de o kadar dar, teknik ve görev sınırlarıyla kısıtlıdır. Kılıçdaroğlu’nun bu süreçteki konumu siyasi bir tahtı geri almaktan ziyade, yasal bir zorunluluğu yerine getirme nöbetidir.
Tedbiren atanan yönetimin sınırları, kurumun rutinini korumak ile partiyi sandığa götürmek arasındaki o ince hatta çizilmiştir. Kayyum, kurumun çarklarının yasal çerçevede dönmeye devam etmesini sağlar; partinin temel ve zorunlu ihtiyaçlarını, personel maaşlarını, resmi yazışmaları ve yasal bildirimleri yürütür. En asli ve kritik görevi; partiyi adil, şeffaf ve hukuka uygun bir biçimde olağanüstü kurultaya taşımaktır. Bu süreçte bir taraf veya yarışmacıdan ziyade, adaleti sağlayan bir hakem rolü üstlenmek durumundadır. Tedbiren atanan bir heyet, partinin temel siyasi eksenini, ideolojik rotasını değiştiremez veya uzun vadeli bağlayıcı ittifak sözleşmelerine imza atamaz. Kayyumun, parti tüzüğünü değiştirmek, temel kurulları lağvetmek, seçilmiş il/ilçe örgütlerini keyfi olarak görevden almak (kurultay sürecinin sağlığı için hukuken elzem olmadıkça) veya partinin taşınmaz mal varlıklarını satmak gibi yapısal, kalıcı yetkileri yoktur.
Kemal Kılıçdaroğlu isminin Türk siyasetindeki tarihsel özgül ağırlığı, bu “kayyum” sıfatının kamuoyundaki psikolojik yansımasını büyütüyor olabilir. Ancak işin fiili ve hukuki gerçeği, bir mutlak güç inşası değil, emanetçiliktir. Tedbiren atanan kişi, kurumun tapusunu sonsuza dek cebine koyan mülk sahibi değil; gemiyi alabora etmeden en yakın güvenli limana, yani demokratik delege sandığına yanaştırmakla yükümlü olan kaptandır.
Bir siyasi partinin asıl patronu mahkeme kararları değil, tabanın ve delegenin hür iradesidir. Dolayısıyla buradaki yetki, partiyi siyaseten yeniden şekillendirme gücü değil, partinin kendi iradesini sandıkta yansıtabilmesi için gerekli olan köprüyü kurma görevidir. Demokrasilerde tartışmasız “tam yetki”, yalnızca sandıktan çıkar.
YORUMLAR