TEMMUZ

Aylardan Temmuz ayına girmiş bulunmaktayız. Çocukluğumdan beri ay isimlerinin nereden geldiklerini hep merak etmiş, diğer insanların ise bunu merak etmemelerine hayret etmişimdir. Ki bu ay isimlerini araştırmaya başladığımda mitolojiye olan ilgim de artmış oldu. Neden mi diyecekseniz; Temmuz ayının isminin nereden geldiğini okuduğunuzda bunun nedenini sanırım anlayacaksınız.

TAMMUZ ya da Temmuz ismi Samilerin vermiş olduğu İbranice bir isim aslında. Bunun Sümer Mitolojisindeki ismi DUMUZİ. Kaynağı Sümer tanrısı Dumuzi olan Temmuz giderek Anadolu’da Attis ve ADONİS‘ e dönüşmüştür. Bütün bunlar bitkilerin ölen ve yeniden dirilen tanrısıdırlar. Bu tasarım, doğanın sonbaharda ölüp ilkbaharda yeniden canlanışını simgeler. Bu tanrılarda doğa gibi, sonbaharda ölüp ilkbaharda yeniden dirilerek aşk ve bereket getirirler. Sonbaharda ölümleri, kışı yeraltı ölüler ülkesinde geçirişleri, ilkbaharda yeryüzüne dönüşleri hep bir aşk hikâyesi yüzündendir. Sümerlerden Yunanlılara kadar çeşitli bölgelere ad değiştirerek süregelen bu temel efsanede aşk ve şehvet doğurganlığın, bereketin, bolluğun simgesi sayılmıştır. Doğal yılın en verimli ayı sayılan Temmuz ayı da adını buradan alır. Bu hikâyelerden en önemlisi ve yaygın olanı, İNANNA ile Çoban Tanrısı TAMMUZ ’un (Dumuzi) ülkeye bereket sağlayan evlenmesidir. Bu öykünün özeti şöyledir,

İNANNA ve TEMMUZ

Temmuz’ un eşi; Sümerlerde İNANNA, Samilerde İŞTAR adını alır. Sümer şairlerine göre Tanrıça İNANA, toplumun süsü Sümer’in neşesidir. Ay tanrısı NANNA’ nın kızıdır. Akad’lar da İŞTAR, Musevilerde ASTARTE, Yunan da AFRODİT, Roma da VENÜS adını taşıyarak yüzyıllar boyu çeşitli toplumların efsanelerinde yaşamıştır. O güzelliğin, şuhluğun, çekiciliğin, şefkatin, hırsın, kavganın, önderliğin, kurnazlığın ve daha bir sürü vasfın hatta en önemlisi bereketin ve çoğalmanın sembolü olmuştur.

Tanrıça İNANNA ile bazı tanrılar evlenmek ister. Bunların arasında Çoban tanrısı TAMMUZ (DUMUZİ) ve Çiftçilik Tanrısı ENKİMDU en ateşlileridir. İnanna’ nın Çiftçilik Tanrısı ’na gönlü daha yatkındır, fakat kardeşi Güneş Tanrısı Utu’ nun önerisi ile Çoban Tanrısı Dumuzi’ yi seçer ve onunla evlenir. Bir süre sonra İnanna yer altı dünyasının hâkimi olan kız kardeşi EREŞKİGAL’ i görmeye gider. Ereşkigal, İnanna’ nın yer altı hâkimiyetini de alacağından korkmaktadır ve yeraltı kuralı olarak onu tutsak alır. Onun geri dönmediğini gören dadısı bu durumu tanrılar meclisine giderek anlatır ve onu kurtarmalarını rica eder. Bu ricaya yalnız Bilgelik Tanrısı ENKİ kulak verip kurtarmak için yol gösterir. Tanrıça İANNA’ nın yeryüzüne geri çıkabilmesi için, yerine birini bırakması gerektiğini söylerler. Tanrıçanın yerine birini bulması için, yer altı iblisleri yeryüzüne çıkmasına izin verilir.

Onun yokluğuna bütün tanrıların ve insanların üzülmüş olduğunu gören tanrıça hiçbirini yerine koymaya kıyamaz. İnanna, iblislerle beraber kocasının bulunduğu saraya gelir. Bir de ne görsün! Temmuz karısının yokluğunda hiç üzüntü duymadan gününü gün etmektedir. Bu duruma öfkelenen İANNA, iblislere kendisi yerine kocasının yer altına götürülmesini söyler. Böylece iblisler Dumuzi’ yi yaka paça yeraltına götürür. Dumuzi, İnanna’ nın erkek kardeşi Güneş Tanrısı Utu’ ya kendisini kurtarması için yakarır. Ve sonunda bütün tanrılar arasında bir akit yapılır.

Bu antlaşmaya göre; Temmuz bir yılın altı ayını yeraltı geçirecek, geri kalan altı ayı da yeryüzünde geçirecektir. Ve yeryüzüne her çıkışında Dumuzi karısı İnanna ile tekrar birleşir. Bununla yeni bir yıl başlar. Ortalık yeşillenir, tahıllar büyür, hayvanlar serpilir. Böylece ülkeye bereket gelir. Onun içindir ki Sümer Mitolojisinde, yılın yarısının kış, yarısının yaz olarak geçmesi bu hikâyeye bağlanır.

Sümer ve diğer Ortadoğu mitolojisine ilgi duyan okurların rahmetli MUAZZEZ İLMİYE ÇIĞ’ ı okumalarını tavsiye ederim.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün
%d blogcu bunu beğendi: