Pandemi sonrası tüketim alışkanlıkları daha fazla sorgulanmaya başlandı

Seminerin konuşmacısı, Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Reklamcılık Bölüm Başkanı Prof. Dr. Özgül Dağlı oldu. Konuşmasına, “Paranızın, zamanınızın ve gezegenimizin kontrolünü ele alma zamanı” sözleriyle başlayan Prof. Dr. Dağlı, pandemi sonrası dönemde tüketim alışkanlıklarının daha fazla sorgulanmaya başlandığını ifade etti. Kaynakların sınırlı olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Dağlı, bilinçsiz tüketimin çevreye, atmosfere ve doğal kaynaklara zarar verdiğini belirtti.

Alışveriş artık bir deneyim alanı

Günümüzde alışverişin yalnızca bir ihtiyaç giderme davranışı olmaktan çıktığını söyleyen Prof. Dr. Dağlı, modern tüketici deneyiminin duygusal bir boyut kazandığını dile getirdi. Alışverişin, birçok kişi için “duygusal boşluk doldurma aracı” haline geldiğini ifade eden Prof. Dr. Dağlı, bu durumun tüketim kültürüyle doğrudan ilişkili olduğunu kaydetti.

“Tüketim kültüründe ‘tükettiğin kadar varsın’ anlayışı hâkim” diyen Dağlı, bu yaklaşımın toplumsal etkilerinin sorgulanması gerektiğini, bilinçli tüketimin, bireyin neden ve ne kadar tükettiğini fark etmesiyle mümkün olabileceğini belirtti.

Hız ve haz çağında tüketim

Günümüz dünyasının hız ve haz odaklı bir yapıya sahip olduğuna dikkat çeken Dağlı, teknolojiyle birlikte ekranların hayatın merkezine yerleştiğini söyledi. Tüketicilerin bu ekranlardan hız ve anlık tatmin beklediğini belirten Prof. Dr. Dağlı, bilinçli tüketimin yalnızca para biriktirmek anlamına gelmediğinin altını çizdi.

Bilinçli tüketimin; zamanı, psikolojiyi ve çevresel kaynakları doğru yönetmeyi de kapsadığını ifade eden Prof. Dr. Dağlı, “Hedef, tüketimin nesnesi değil öznesi olabilmek” dedi.

Satın alma davranışının psikolojisi

Satın alma dürtüsünün arkasında nörolojik süreçlerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Dağlı, alışveriş sırasında beyinde dopamin salgılandığını ve bu durumun kısa süreli mutluluk hissi yarattığını, özellikle ürünün hayal edilmesi ve beklenmesi sürecinde dopamin düzeyinin arttığını ifade etti.

“Yalnızlık, stres ve can sıkıntısı gibi duygular, ‘terapi amaçlı alışverişi’ tetikleyebiliyor” diyen Prof. Dr. Dağlı, algoritmaların tüketicilerin zayıf anlarını analiz ederek pazarlama kuşatması oluşturduğunu dile getirdi.

Pazarlama tuzaklarına dikkat!

Fiyatlandırma stratejileri ve algı yönetimi konularına da değinen Prof. Dr. Dağlı, indirimlerin ve kampanyaların beyinde “kazanma hissi” oluşturduğunu, satın alma süreçlerinde, mantıklı karar verme merkezi olan prefrontal korteks ile duygusal tepkilerden sorumlu amigdala arasında bir denge mücadelesi yaşandığını ifade etti.

“Kıtlık ve aciliyet ilkesi, ‘hemen satın almalıyım’ duygusunu körüklüyor” diyen Prof. Dr. Dağlı, bu sürecin medya ve dijital platformlar aracılığıyla sürekli yeniden üretildiğine dikkat çekti. Prof. Dr. Dağlı, “‘Son üç ürün’, ‘süreniz doluyor’ gibi uyarılar, tüketicide kaygı yaratıyor. Bu durum ‘fırsatı kaçırma korkusu’, yani FOMO’yu tetikliyor ve bireyi hızlı karar almaya itiyor” ifadelerini kullandı.

Duyular üzerinden satın alma davranışı şekilleniyor

Duyusal pazarlamanın satın alma süreçlerindeki etkisine de değinen Prof. Dr. Dağlı, alışveriş ortamlarının bilinçli olarak tasarlandığını belirtti. “Mağaza içindeki müzikten kokuya, raf düzeninden görsel tasarıma kadar her unsur satın alma davranışını etkilemek üzere kurgulanıyor. Dijital ortamda ise bu deneyimi web siteleri ve e-ticaret platformları üstleniyor” dedi.

Satın alma sürecinin yalnızca reklamlardan ibaret olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Dağlı, “Burada bütünleşik pazarlama iletişiminden söz ediyoruz. Reklam, fiyat, dijital içerik, influencer önerileri ve kullanıcı deneyimleri bir bütün olarak tüketici davranışını şekillendiriyor” diye konuştu.

Bilgi ve artan erişimle manipülasyonun hızı da arttı 

Tüketici kavramına da açıklık getiren Prof. Dr. Dağlı, nihai tüketicinin ekonomik zincirin son halkasında yer aldığını ve ürünü ticari bir amaç gütmeden satın aldığını ifade etti. Prof. Dr. Dağlı, “Bir avukatın evine aldığı televizyon tüketici işlemidir; ancak ofisine aldığı bilgisayar ticari faaliyet kapsamında değerlendirilir” örneğini verdi.

Bilgiye erişimin kolaylaşmasının yeni bir sorunu beraberinde getirdiğini belirten Prof. Dr. Dağlı, “Eskiden sorun bilgi eksikliğiydi, bugün ise bilgi kirliliği ve manipülasyon. Devasa bir veri yığınıyla karşı karşıyayız. Hangisinin gerçek bilgi, hangisinin algı yönetimi olduğunu ayırt etmek ciddi bir zihinsel çaba gerektiriyor” şeklinde konuştu.

Bu durumu “modern tüketicinin paradoksu” olarak tanımlayan Prof. Dr. Dağlı, “Bilgiye erişim hızlandıkça, reklamların ve pazarlama tekniklerinin manipülasyon hızı da arttı. Bu, dijital çağın en büyük ironilerinden biri” ifadelerini kullandı.

Algoritmalar en zayıf anı hedefliyor

Algoritmik kuşatmaya dikkat çeken Prof. Dr. Dağlı, “Arama geçmişimiz sayesinde reklamlar bizi en zayıf anımızda yakalayabiliyor. Gece yarısı karşınıza çıkan bir yemek reklamı tesadüf değil” dedi. Nöropazarlama uygulamalarına da değinen Prof. Dr. Dağlı, “Hangi rengin, hangi kelimenin ya da hangi sesin ‘satın al’ butonuna bastırdığını artık biliyorlar” şeklinde konuştu.

Web sitelerinde kullanılan “karanlık modellerin” de altını çizen Prof. Dr. Dağlı, “Sepetten ürün çıkarmanın zorlaştırılması, sahte stok sayaçları gibi uygulamalar tüketiciyi dürtüsel satın almaya yöneltiyor” diye konuştu.

Reklam ikna eder, manipüle etmez!

Reklamcılığın etik boyutuna vurgu yapan Prof. Dr. Dağlı, “Reklam ikna eder, manipüle etmez. Ancak tüketiciler manipüle olabildiği için bugün bilinçli tüketimi konuşmak zorunda kalıyoruz” ifadelerini kullandı.

Influencer pazarlamasına da değinen Prof. Dr. Dağlı, “Reklam, reklam gibi kokmadığında daha etkili oluyor. Bir arkadaş tavsiyesi gibi sunulan içerikler eleştirel süzgeci aşabiliyor” dedi.

“Dur, düşün” çağrısı

Bilinçli tüketici olmanın temel adımlarını da paylaşan Prof. Dr. Dağlı, satın alma öncesinde mutlaka bir “dur, düşün” aşamasının gerektiğini söyledi. “’Gerçekten ihtiyacım var mı, yoksa sadece moralim mi bozuk?’ sorusu çok güçlü bir duygusal filtredir” diyen Prof. Dr. Dağlı, 30 gün kuralı, fiyat geçmişi takibi, kullanıcı yorumlarının detaylı incelenmesi ve envanter kontrolü gibi yöntemleri önerdi.

Dürtüsel tüketici ile bilinçli tüketici arasındaki farklara da değinen Prof. Dr. Dağlı, “Dürtüsel tüketici anlık haz peşindedir ve çoğu zaman pişmanlık yaşar. Bilinçli tüketici ise araştırır, sorgular ve uzun vadeli tatmin yaşar” diye konuştu.

Satın alma sonrası da sürecin parçası

Satın alma sonrasının da bilinçli tüketimin önemli bir aşaması olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Dağlı, “Beklentiyle gerçek örtüşmüyorsa cayma hakkınızı kullanın. ‘Belki alışırım’ demeyin. Bu bir tüketici hakkıdır” ifadelerini kullandı.

Ürün kullanım kılavuzlarının incelenmesi ve deneyimlerin paylaşılmasının hem bireysel memnuniyeti hem de toplumsal farkındalığı artırdığını belirten Prof. Dr. Dağlı, bilinçli tüketimin yalnızca bireysel değil, toplumsal bir sorumluluk olduğuna dikkat çekti.

Tek tıkla ödeme kolaylaşıyor, harcama kontrolü zorlaşıyor!

Prof. Dr. Özgül Dağlı, dijital çağda tüketim davranışlarının dönüşümüne dikkat çekerek, özellikle son dönemde bilimsel çalışmalarda öne çıkan “infinite scrolling” (sonsuz kaydırma) kavramının, bireyleri sürekli bir arayış ve satın alma döngüsü içinde tuttuğunu vurguladı. Prof. Dr. Dağlı, “Bu kavram aslında bireyin hiç durmadan tüketmeye yönlendirilmesi anlamına geliyor. Algoritmaların gücü ve sosyal medya reklamlarının kişiselleştirilmiş yapısı, bu süreci daha da hızlandırıyor” dedi.

Tek tıkla ödeme sistemlerinin çoğu zaman kolaylık olarak sunulduğunu ancak harcama kontrolünü zorlaştırdığına dikkat çeken Prof. Dr. Dağlı, influencer pazarlaması ve dijital vitrinlerin, bireylerin bilinçli tüketici olma yolculuğunun önüne geçebildiğini belirtti. Prof. Dr. Dağlı, “Gördüğünüz her şeye sahip olma arzusu, tüketim dürtümüzü körüklüyor” ifadelerini kullandı.

Ucuz olan pahalıdır!

Ürün kalitesinin nicelikten daha önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Dağlı, “Ucuz olan aslında pahalıdır sözü boşuna söylenmemiştir. Uzun ömürlü, kaliteli ve çevreye duyarlı ürünler tercih edilmelidir” dedi.

Bilinçli tüketicinin bir “manifestosu” olabileceğini dile getiren Dağlı, bu manifestoyu “Az ama öz almak, niceliğe değil niteliğe odaklanmak, kontrolün sizde olduğunun farkına varmak ve pazarlama stratejilerinin sizi her zaman yönetmesine izin vermemek.” şeklinde dile getirdi.

Reklamlarda dürüstlük ve şeffaflık esastır

Bilinçli tüketicinin haklarını bilmesi gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Dağlı, cayma hakkı, fatura ve garanti belgelerinin saklanmasının önemine dikkat çekti. Aldatıcı reklamlara karşı uyarılarda bulunan Prof. Dr. Dağlı, “Reklam Kurulu tanımına göre tüketiciyi aldatan, bilgi eksikliğini istismar eden ve can güvenliğini tehlikeye atan reklamlar aldatıcı kabul edilir. Reklamlarda dürüstlük ve şeffaflık esastır” dedi.

Sahte indirimler, eksik bilgilendirme, abartılı vaatler, bilimsel temeli olmayan sağlık beyanları, görsel yanıltmalar ve dijital tuzakların en yaygın aldatıcı reklam türleri olduğunu belirten Prof. Dr. Dağlı, özellikle influencer iş birlikleri ve karanlık tasarımlara karşı tüketicilerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

Yanıltıcı reklamlara karşı Reklam Kurulu’na başvurabilirsiniz

Tüketicilerin korunma mekanizmalarına ilişkin bilgi veren Prof. Dr. Dağlı, “Yanıltıcı reklamlara karşı Reklam Kurulu’na başvurabilirsiniz. E-Devlet üzerinden bu işlemler yapılabiliyor. Tüketici Hakem Heyetleri ve CİMER de önemli başvuru kanallarıdır” dedi.

Prof. Dr. Dağlı, aldatıcı reklamla satın alınan ürünlerin ayıplı mal kapsamında değerlendirildiğini ve iade, değişim ile tazminat hakkı doğduğunu hatırlatarak, “Satın aldığınız her şey, hayatınızdan verdiğiniz bir zaman dilimidir. Zamanınızı neye harcadığınıza dikkat edin ve haklarınızı bilin” şeklinde sözlerini tamamladı.

Ticaret Bakanlığı, 2024 yılında tüketicilerin korunmasına yönelik denetimlere ağırlık verdi.

Bakanlık, tüketicilerin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarların korunması amacıyla finansal işlemlerden mesafeli sözleşmelere kadar tüketicilerin muhatap olduğu tüketici işlemlerine ilişkin 283 bin 131 firmada yapılan denetimler sonucunda 4 milyar 377 milyon lira idari para cezası uygulandığı bildirildi.

Açıklamada, sözleşmelerin zayıf tarafını oluşturan tüketicilerin daha etkin koruması ve mağduriyetlrin engellemesi amacıyla Tüketicinin Korunması Hakkında yapılan değişikliklere de dikkati çekildi.

Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nde yapılan değişiklik ile yiyecek ve içecek hizmeti sunulan işletmelerde tarife ve fiyat listelerinin tüketiciler tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şkilde asılması, takılması veya konulması zorunluluğunun bulunduğuna vurgu yapılan açıklamada, mesefali satışlarda gerçekleştirilen iade işlemlerindeki kargo ücretlerine yönelik düzenlemelerin de bir yıl ertelendiği hatırlatıldı.

Hakem heyetinde lehine karar çıkan vatandaş, Posta ve Telgraf Teşkilatı’nın karara itiraz ederek davayı Rize 4. Asliye Hukuk Mahkemesine taşıması üzerine süreci devam ettirdi. Mahkeme, 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 17. maddesi gereği, kart hamillerinden herhangi bir komisyon alınamayacağını belirterek tüketici lehine karar verdi. Mahkeme, alınan hizmet bedelinin hukuka aykırı olduğuna hükmetti” dedi.

Nazlı, “Hakkını arayan bu değerli tüketicimizi ve haksızlıklar karşısında sessiz kalmayarak haklarını savunan tüm vatandaşlarımızı tebrik ediyoruz. Bu örnek, bilinçli tüketici davranışının önemini bir kez daha göstermiştir. Bu karar, benzer durumlarla karşılaşan tüketiciler için emsal teşkil edecek niteliktedir” ifadelerine yer verdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü ile Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü mevzuatları kapsamında yer alan idari para cezaları ve bu cezalara ilişkin alt ve üst sınırlar; 27/11/2024 tarihli ve 32735 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 574) ile 2024 yılı için yeniden değerleme oranının yüzde 43,93 olarak tespit edildiği belirtilerek 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren yeniden değerlenme oranında artırılarak uygulanacağı kaydedildi.

İşte değişen ceza tutarları şunlar oldu;

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre; yeniden değerlendirme oranları kapsamında üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş artış yapılması halinde 2024 yılında 100 bin TL ile 1 milyon TL idari para cezası uygulanırken, 2025 yılında uygulanacak idari para cezasının alt sınırı 143 bin 930 TL üst sınırı ise 1 milyon 439 bin 300 TL olarak belirlendi.

Ticaret Bakanlığı tarafından alınan tedbirlere ve yapılan ikincil düzenlemelere uymamaları halinde, alışveriş merkezleri ve zincir mağazalar gibi perakende işletmeler ile üreticilere ve tedarikçilere; ayrıca taşınmaz, ikinci el motorlu kara taşıtı ve kuyum alım satımı gibi ticari faaliyetleri yürütenlere yönelik mesleki davranış kurallarına ve bu itibarla yapılan düzenlemelere aykırı hareket edenlere, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 18’inci maddesinde ayrı bir idari para cezası öngörülmemiş olması durumunda her bir aykırılık için 2024 yılında 15 bin 856 TL ile 475 bin 380 TL idari para cezası uygulanırken 2025 yılında uygulanacak idari para cezasının alt sınırı 22 bin 807 TL üst sınır ise 684 bin 214 TL olarak, denetime yetkili olanlarca istenilen defter, belge ve diğer kayıtlar ile bunlara ilişkin bilgileri vermeyenlere veya eksik verenlere ya da denetim elemanlarının görevlerini yapmalarını engelleyenlere 2025 yılında uygulanacak idari para cezasının alt sınırı 114 bin 35 Türk lirası, üst sınırı ise 570 bin 178 Türk lirası olarak uygulanacak.

Bunun yanında üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından piyasada darlık oluşturan, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu faaliyetler ile tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerde bulunulması halinde 2024 yılında 1 milyon TL ile 12 milyon TL idari para cezası uygulanırken 2025 yılında uygulanacak idari para cezasının alt sınırı 1 milyon 439 bin 300 TL, üst sınırı ise 17 milyon 271 bin 600 TL olarak belirlendi.

Sebze ve meyve ticaretinde serbest rekabeti engellemek amacıyla, meslek mensuplarının kendi aralarında veya üreticilerle ticarî anlaşmalar yapması, uyumlu eylemde bulunması ve hâkim durumu kötüye kullanması; piyasada darlık oluşturmak, fiyatların yükselmesine sebebiyet vermek veya fiyatların düşmesine engel olmak için, malların belirli ellerde toplanması, satışından kaçınılması, stoklanması, yok edilmesi, bu amaçla propaganda yapılması veya benzeri davranışlarda bulunulması halinde 2024 yılında 123 bin 213 Türk lirası idari para cezası uygulanırken, 2025 yılında uygulanacak idari para cezası 177 bin 340 TL olarak, alışveriş merkezleri, büyük mağazalar, zincir mağazalar ve perakende ticaretle uğraşan diğer işletmeler ile üretici ve tedarikçilere; tedarik zincirinde vücut bulan haksız ticari uygulamalar, mağaza markalı ürünler, büyük mağaza ve zincir mağazalarda raf tahsisi, kampanyalı satış, sürekli indirimli satış, çalışma saatleri, alışveriş merkezinde yer alan ortak kullanım alanları ile ortak gider ve gelir gibi çeşitli konular bakımından 6585 sayılı Kanuna aykırılık halinde 2025 yılı için 14 bin 335 Türk lirasından 718 bin 987 Türk lirasına kadar, çeşitli miktarlarda olmak üzere, cezalar yeniden değerlendirme oranlarıyla uygulanacak.

Reklam Kurulu tarafından aldatıcı ve yanıltıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamaların neden olduğu tüketici mağduriyetleri ile adil rekabet şartlarını bozan haksız rekabet hallerinin önlenmesi için aykırılığın gerçekleştiği mecra türünün etkilediği tüketici kitlesi ile haksız olarak elde edilen menfaatin veya neden olunan zararın büyüklüğü ve aykırılığı gerçekleştirenin kusuru ile ekonomik durumunu dikkate alarak, 2024 yılında 55 bin TL ile 22 milyon 100 bin TL arasında uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 79 bin 161 TL ile 31 milyon 808 bin 530 TL arasında cezai işlem uygulanabilecektir.

Tüketicilerle iş yeri dışında kurulan sözleşme yapabilmek için Ticaret İl Müdürlüğünden yetki belgesi almayan satıcılara 2024 yılında 1 milyon 100 bin 122 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 1 milyon 583 bin 405 TL olarak uygulanacak.

6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen sözleşmeler ile bilgilendirmelerin on iki punto büyüklüğünde düzenlenmemesi, düzenlenen sözleşmelerin bir örneğinin tüketicilere verilmemesi, sözleşmelerde öngörülen şartların sözleşme süresi içinde tüketiciler aleyhine değiştirilmesi, tüketicilerden talep edilecek her türlü ücret ve masrafa ilişkin bilgilerin sözleşmenin eki olarak tüketicilere verilmemesi, sipariş edilmeyen mal veya hizmetlerin tüketicilere gönderilmesi veya sunulmasına ilişkin hükümleri ihlal edenler hakkında her bir işlem veya sözleşme başına 2024 yılında 2 bin 200 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 3 bin 166 TL olarak, teşhir edilen bir mal veya hizmetin haklı bir sebep olmaksızın satışından kaçınılması halinde, aykırılığı tespit edilen her bir işlem veya sözleşme için 2024 yılında 2 bin 200 TL’den az olmamak üzere satışından kaçınılan mal veya hizmetin tüm vergiler dahil toplam satış fiyatının yüzde 10’u kadar uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 3 bin 166 TL’den az olmamak üzere satışından kaçınılan mal veya hizmetin tüm vergiler dahil toplam satış fiyatının yüzde 10’u kadar belirlendi.

Perakende işletmelerde satışa arz edilen malların fiyat etiketi ve fiyat listelerine ilişkin olarak tüketicilerin tam ve doğru bilgilendirilmesi için belirlenen yasal yükümlülüklere uyulmaması durumunda, her bir aykırılık için 2024 yılında 2 bin 200 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 3 bin 166 TL olarak uygulanacak.

Ticaret Bakanlığı’ndan alınması gereken satış sonrası hizmet yeterlilik belgesini almayan üretici ve ithalatçılara 2024 yılında 1 milyon 115 bin TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 1 milyon 604 bin 819 TL olarak belirlendi.

Satış sonrası hizmet yeterlilik belgesinin geçerlilik süresi boyunca asgari servis istasyonu sayısını sağlamayan üretici ve ithalatçılar hakkında eksik kalan her bir servis istasyonu için 2024 yılında 124 bin TL olan idari para cezası, 2025 yılında 178 bin 473 TL olarak, yetkili servis istasyonlarına ilişkin bilgileri güncel olarak Ticaret Bakanlığı tarafından oluşturulan sisteme kaydetmeyen veya bu kayıtları güncellemeyen üretici veya ithalatçılara her bir servis istasyonu için 2024 yılında 18 bin TL olan idari para cezası, 2025 yılında 25 bin 907 TL olarak belirlendi.

Azami tamir süresinin aşılması, bakım ve onarım hizmetlerinin mevzuata uygun olarak sunulmaması durumlarında aykırılığı tespit edilen her bir işlem için 2024 yılında 2 bin 200 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 3 bin 166 TL olarak, garanti belgesinin ve Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzunun düzenlenmemesi ya da eksik düzenlenmesi, yasal düzenlemelere aykırı uygulamalar, garanti belgesinin ve Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzunun tüketiciye hiç veya mevzuata uygun şekilde teslim edilmemesi gibi durumlarda satıcıya 2024 yılında 2 bin 172 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 3 bin 126 TL olarak belirlendi.

Herhangi bir üretici veya ithalatçıya bağlı olmaksızın faaliyette bulunan servis istasyonlarının, her türlü mecra ve faaliyetlerinde kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde “özel servis” ibaresini kullanmaması durumunda özel servis istasyonlarına 2024 yılında 18 bin TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 25 bin 907 TL olarak uygulanacak.

Bunun yanında Yenileme yetki belgesi gerektiren mallarla ilgili olarak, belgesi olmaksızın yenileme faaliyetinde bulunulması hâlinde 2024 yılında 1 milyon 766 bin 274 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 2 milyon 542 bin 198 TL olarak; yenilenmiş ürün satışında tespit edilen aykırılık ve eksikliklerle ilgili olarak ise her bir işlem için 2024 yılında bin 765 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 2 bin 540 TL olarak gerçekleştirilecek.

Tüketicilere aidat ödemesi bulunmayan kredi kartı sunulmaması halinde ilgili kuruluşlara 2024 yılında 55 milyon 6 bin 905 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 79 milyon 171 bin 438 TL olarak; tüketici kredisi ve konut finansmanı sözleşmelerinde ise Kanunun cayma hakkı, faiz oranı, erken ödeme, temerrüt, hükümlerini ihlal eden, ayrıca tüketicilere kredi kullanma karşılığı olarak haksız ve yersiz sigorta, ücret ve masraf talep eden kredi verenlere her bir aykırı sözleşme veya işlem için 2024 yılında 10 bin 978 TL olarak uygulanan idari para cezası 2025 yılında 15 bin 800 TL olarak uygulanacak.

Elektronik ticarette tüketicilerin taraf olduğu mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı ve satıcının keyfi ve gerekçesiz sipariş iptalini engelleyen haklar başta olmak üzere, tüketicilerimize tanınan bilgilendirme ve hak kullanımlarına ilişkin aykırılık hallerinde, aykırı her bir işlem veya sözleşme için 2024 yılında 2 bin 200 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 3 bin 166 TL olarak; aracı hizmet sağlayıcıların, tüketicilerin talep ve bildirimlerini iletmesi ve takip edebilmesine elverişli sistem kurma ve kesintisiz olarak açık tutma yükümlülüğüne aykırılık için 2024 yılında 3 milyon 532 bin 548 TL olarak uygulanan idari para cezası 2025 yılında 5 milyon 84 bin 396 TL olarak; elektrik, su, elektronik haberleşme gibi tüketicilerimizin temel ihtiyaçlarından olup süreklilik arz eden mal veya hizmetlerin teminine ilişkin olarak uygulama alanı giderek genişleyen abonelik sözleşmeleri hakkındaki düzenlemeler kapsamında, bilgilendirme ve onay yükümlülüklerine uyulmaması, süresi biten abonelik sözleşmelerinin otomatik uzamaması yasağına uyulmaması, taahhütname şartlarında tüketici aleyhine değişiklik yapılması ve sözleşmenin feshine yönelik taleplerin yedi gün içerisinde yerine getirilmemesi gibi mevzuata aykırılık teşkil eden uygulamalar için sözleşme veya işlem başına 2024 yılında 2 bin 200 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 3 bin 166 TL olarak, tüketicilerle akdedilen taksitle satış sözleşmeleri ve paket tur sözleşmelerinde tespit edilen aykırılıklar kapsamında aykırı her bir işlem veya sözleşme için 2024 yılında 2 bin 200 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 3 bin 166 TL olarak, devre tatil sözleşmelerine ilişkin hükümlere aykırılık halinde sözleşme veya işlem başına 2024 yılında 12 bin 363 TL olarak uygulanan idari para cezası, 2025 yılında 17 bin 794 TL olarak uygulanacak.

KONUTLARDA ORAN DEĞİŞTİ

Ön ödemeli konut satış sözleşmelerine ilişkin hükümlere aykırı her bir sözleşme veya işlem başına 2024 yılında 10 bin 978 TL olarak uygulanan idari para cezası 2025 yılında 15 bin 800 TL olarak; teslim edilmeyen konut başına 2024 yılında 247 bin 278 TL olarak uygulanan idari para cezası 2025 yılında 355 bin 907 TL olarak; yapı ruhsatı almadan tüketicilere ön ödemeli olarak konut satışı yapanlara 2024 yılında 1 milyon 100 bin 122 TL olarak uygulanan idari para cezası 2025 yılında 1 milyon 583 bin 405 TL olarak; teminat sağlama yükümlülüğünü yerine getirmeyen satıcılara 2024 yılında 5 milyon 500 bin 667 TL olarak uygulanan idari para cezası 2025 yılında 7 milyon 917 bin 110 TL olarak uygulanacak.

Diğer taraftan, 01.04.2022 tarihli ve 31796 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7392 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile 6502 sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 3 kapsamında, 6502 sayılı Kanunun söz konusu değişiklikten önceki düzenlemelerine göre idari para cezası uygulanması gereken durumlarda uygulanacak idari para cezaları da yeniden değerleme oranında artırıldı.