Empati-Sempati

Empati hâlden anlama, kişinin yerine kendini koyarak düşünebilmektir. Sempati ise cana yakın olma hâli, güler yüzlülüktür.

Empati yani insanın başkasının yerine kendisini koyması sorunların üstesinden gelmede tek başına yeterli midir? Empati sempati doğurur mu? Her empati yapabilen insan sempatik midir? Başkalarının yerine kendinizi koyabilirseniz, gerçekten de sorun diye bir şey kalmaz. Ancak bunu yapabilmek de ayrı bir kültür gerektirir.

Bu anlamda Türkçe ders kitaplarına baktığımızda empati yapmaya uygun metinlerin yer aldığını görüyoruz, bu önemli bir ayrıntıdır. Eğitim açısından baktığımızda öğrencilerin hayata hazırlanmaları, iyi yetişmeleri için Türkçe derslerinde empati yaptırma etkinliklerinin hazırlanması gelişme ve ilerleme açısından çok önemlidir.

Empati yapamayan bir insan toplum adına tehlikeli bir insandır. Bu tip kişiler “hep bana” anlayışındadır. Yardım ettiği veya eder gözüktüğü durumlarda bile aslında düşündüğü kendisidir. Bunların tespiti için kişileri çok eskiden tanıyor olmanız gerekir yoksa kolayca yanıltabilirler. Bu, şair Cahit Sıtkı Tarancı’nın, Otuz Beş Yaş şiirindeki şu mısraları hatırlattı:

Gökyüzünün başka rengi de varmış!

Geç fark ettim taşın sert olduğunu.

İnsan bazen geç fark eder bir takım hastalıklı kişi ve yaklaşımlarını. Şair geç fark ettim taşın sert olduğunu derken mecazen bunu anlatmak istemiş, gerçekleri geç fark ettiğini, hayatın toz pembe olmadığını anlatmış. Şair mecazen, hayata dair her şeyin her zaman güllük gülistanlık olmadığını belirtmiştir.

Jane Adams “En kültürlü kişi, kendini en çok sayıda insanın yerine koyabilendir” der. Empati yapma da kültürdür. Böyle bir kültür içerisine doğmuş olanlar çok farklı verimli olurlar, yapıcı davranışlar gösterirler. Empatik insan sempatiktir de. Empati yapabilen bir insan yapıcı tavır ve hareketleri ile sempati de kazanır doğal olarak.

Empati yapabilen insan anlayışlıdır, anlamaya çalışır, ön yargısı yoktur, insanları hor görmez. Farklı düşüncelere daima saygılıdır. Bu özelliklerle zaten sorun yaratıcı değil sorun çözücü olur. Hak yemez, yedirmez. Farkındalığı, hoşgörüsü yüksektir. Olması gerekeni bilir, yönlendirmelere gelmez, irade gösterir.

            Empati ile gelen sempatiklik insana çok yakışacaktır fakat empati yapamadan sempatik olmaya çalışanların samimiyeti sorgulanır. Çünkü gerçekten başka bir insanın yerine kendisini koyamayan, o kişinin duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışmayan insanın sempatikliği doğal olmaz, yapaydır.

“Güzel konuşmak, ince düşünmek, halden anlamak, sevmek, düşeni kaldırmak, ağlayanı güldürmek, sarılmak hep bedava biliyor musunuz?” demiş ünlü keman virtüözü Farid Farjad.Biz bu güzel empatik ve de sempatik söze şunu da ekleyelim. Düşeni kaldırmak demiş Farid Farjad, bunun yanına düşürüleni de düştüğü yerden kaldırmayı ekleyelim. Çünkü düşen kendi düşer neticede. Düşürülen ise kasıtlı ve bilinçli, kötü niyetle düşürülmüştür. Bu daha vahimdir burada daha hassas olunmalıdır. Ancak çoğu zaman toplumlarda şöyle bir hastalık var söze gelince mağdurun yanında olmak fakat icraata gelince kasıtlı ve bilinçli olarak düşürüldüğünü görüldüğü ve bilindiği hâlde, gözleri kapatmak, tepkisiz kalmak, yok saymak…

Herkesin sözde değil gerçekten özde empatik ve sempatik olması dilekleri ile eyvallah.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.